Юзеф Баран

                (Род. 1947)

УРОК ГРАЖДАНСКОГО ВОСПИТАНИЯ

для покоя душевного
cогласимся на черное
говорить белое
положим
что так оно и будет
если мы скажем " да”
вместо „нет”
для покоя душевного
не будем протестовать
когда нам за всё это
кто-то будет подкидывать
в карман сребреники
(другой рукой заботливо
надевая что-то на шею)
для покоя душевного
не будем дергаться
и хрипеть потому что
петля еще сильнее
может затянуться
для покоя душевного
чего только не сделаешь
оберегая душевный покой

               (Род. 1955)

КРАСНАЯ ЛУНА

1.
мать ему земля отец его ветер
он упал с луны он один на свете.
2.
красная луна сияла над иерусалимом
но лишь в его голове были луна и небо
и это было вообще невозможно и непредставимо
потому что такое не бывает с людьми
но человеком
он не был
3.
братьями ему камни
сестрами капли дождя
искры подруги
полный колос женой
рощи в соседях
а за ними пространство
солнцем с восхода
до ночи обожжжено
4.
летом у него было любимое древо
он ложился и дремал под его пологом
проснувшись он смотрел в звездное небо
и от тоски как-то создал бога
5.
бог был истинннее
очевидности
из ничто возник
и всё выяснил
6.
чудом является ребенок пульс его скор
та же любовь, что рождает жизнь
в лоне озера отражает красоту гор
возводит храм окрыляет мысль
умножает добро надежду неся
день за днем
пока не станут обыденностью чудеса
и уйдут в небытие со старыми богами
сестры его и дожди и росы
братья оставшиеся камнями
из посеянных искр пустые колосья
и в ночь отмеченную огнем и дымом
красная луна погаснет над иерусалимом
7.
прежде чем объявить кремниевую победу
пора божественного усыновить сына
вылепить его по образу и подобью
человек ему отчим и мачеха пустыня
памяти ему сколько в облаке битов
и красоты ему которой в нас много
кровь смоют дожди и чудо предстанет
с заботой о нас, чтобы нашим стать
богом
8.
и теперь любить научим его
будем бога молить
искусст-вен-но-го

                  Окно

Я построил обычный дом.
Дом тебе и детям
В саду я посадил клен.
Пусть листвой ловит ветер
Я предоставил кошке печь
будку псу чтоб не мокнул.
Бесу огарки нескольких свеч,
Окно Господу Богу.
Собаке с кошкой вход в окне
К лежанке в месте укромном,
Когда предчувствуя первый снег
Листва отлетает с клена.
В мире стоит предрассветная тишь,
Спящие ровно дышат.
Наскучило бесу он шепчет- ш-ш-ш!
И уходит как можно тише.
Мир простой я построить смог
В нем хорошо и просто.
В окно с отрадой заглянет Бог:
Лучшего он не создал.

                         Засветье

Под развесистой ивой речной возле бора
Отыскалось жилище для беса minorum
С его бесноватой бабессой ad mortem,
Та была полунемочью, он получертом,
От огня отреклись, им и неба не надо.
Ни к чему ему пекло, она ему адом.
Ни подземна душа ее и ни поднебна,
Небесам и ни бесам была не потребна.
Жизни в ней оставалось достаточно между.
Только хмурый ноябрь сбросил листьев одежду,
И замерзла бабесса, промокла, затихла.
Но завыли Иерихонскими трубами вихри,
Пробудился рассвет в витражах голых веток,
У бесенка зрачки заболели от света.
Приобнял всю промокшую. Глянул он с грустью
В ее душу промерзшую, а там только пусто.
И с собою в засветье вечность взяв как котомку,
Он шагнул в пустоту, и растаял в потемках.

                                   Пустое место

в какую сторону не посмотреть, вид одинаково плоский.
Было б куда, гору туда нашел бы для переноски.
Строишь плот себе небольшой на случай дождя-потопа,
а мог бы соорудить и ковчег, было бы для кого-то.
Если начать прямо сейчас, можно успеть до полночи
лампу зажечь, поставить в окне, только некому. Впрочем,
даже если заметит кто, не явится на пороге,
ни новостей не принесет, не спросит тебя о дороге.
Были когда-то три мудреца, сегодня в степи их мощи.
Думать-мудрить мне ни к чему, всё ведь гораздо проще.
Бог народится на Рождество, значит, конец посту,
заперты двери, и у стола
месту быть пусту.

ПАН ПЕРЫШКО И ХАЙКУ

пан перышко
никогда не был в японии
но получил в качестве компенсации
щенка японского шпица на воспитание
пушистый шарик
требует круглосуточного ухода
и не имея времени на стихи
пан перышко запоминает наблюдая
светотень
в солнечной лужице
белый пёсик
в хайку также должен был быть дрозд
но от избытка счастья
не вместился

ПАН ПЕРЫШКО ПЫТАЕТСЯ ОТРАСТИТЬ

по словам пана перышко
все страсти берутся из одной
если сравнить с деревом
страсть к жизни - это ствол
из которого вырастают
любопытство восторг искусство
от него идут более мелкие веточки
и на них листья
зрелыми стихами шумит лето
осень - разочарованием
зима - скорбным никогда
но достаточно
услышать вернувшихся гусей
чтобы поверить почкам
и пан перышко потянется
следуя Вивальди и Григу
отращивать
листья

ПАН ПЕРЫШКО ОТСТИРЫВАЕТ

нет ничего
несомненного
космос - это
барабан стиральной машины
что вращается быстрее
свободной воли
мысли
пан перышко
отстирывает
с каждым поворотом земли
свои сомнения
бросает на ветер
и ловит себя на том
что верит
в различные модели центрифуг
они сотворены
и это точно

ПАН ПЕРЫШКО И СТАРЫЕ ФОТОГРАФИИ

пан перышко
смотрит старые фотографии
если бы тогда не туда
или иначе если бы
колесо фортуны судьба
другой кадр чем этот
размыто не в фокусе
не помнит с кем
не знает, как описать
расстроен

ПАН ПЕРЫШКО НАБЛЮДАЕТ МИКРОКОСМОС

судя по вирусам
что-то готовится
бактерии напуганы
атомы пока
упакованы
интересно когда
взорвутся

ПАН ПЕРЫШКО И ДВОЙНОЙ ПАТРИОТИЗМ

пан перышко
родился в стране
где большинство отмечаемых юбилеев
является поводом для соболезнований
не нужно двигаться с места
не нужно менять паспорт
чтобы быть гражданином
двух отдельных историй
своего народа
почти все здесь двойное
патриотизм
цвет флага
и только двойник парадоксально
один.

НАЧАЛО        поэтические измышлизмы    

                                                                  © Л.Бондаревский

Предыдущие публикации в РГ №4, №12 2024г., №7 2023г.

Józef Baran

LEKCJA WYCHOWANIA OBYWATELSKIEGO

dla świętego spokoju
zgódźmy się na czarne
mówić białe
załóżmy
że jakoś to będzie
gdy będziemy mówić „tak”
zamiast „nie”
dla świętego spokoju
nie sprzeciwiajmy się
gdy nam za to
będzie ktoś wkładał
do kieszeni srebrniki
(drugą ręką pieszczotliwie
zakładając coś na szyję)
dla świętego spokoju
nie wyrywajmy się
nie rzęźmy gdyż
pętla jeszcze mocniej
może się zacisnąć
dla świętego spokoju
czego się nie robi
żeby mieć święty spokój

CZERWONY KSIĘŻYC

1.
matką mu ziemia ojcem wiatr
mówiono że z księżyca spadł
2.
czerwony księżyc lśnił nad jeruzalem
ale to było tylko w jego głowie
i nie musiało przydarzyć się wcale
tak jak nie musiał wydarzyć się
człowiek
3.
bracia kamienie
siostry krople deszczu
z iskier kochanka
z pełnych kłosów żona
gaje sąsiadów
a za nimi przestrzeń
od wschodu słońca
po noc niezmierzoną
4.
latem miał swoje ulubione drzewo
pod którym kładł się zasypiając błogo
zbudzony patrzył w rozgwieżdżone niebo
tęskniąc tak bardzo że aż stworzył boga
5.
bóg był prawdziwy
ponad rzeczywistość
stał się z nicości
i wyjaśniał wszystko
6.
cudem jest dziecko kruche jego tętno
ta sama miłość która życie rodzi
w tafli jeziora odbija gór piękno
wznosi katedry filozofię tworzy
pomnaża dobro dzieląc się nadzieją
dzień w dzień
aż kiedyś cuda powszednieją
starzy bogowie idą w zapomnienie
siostry się w czarne otulają chusty
bracia podnoszą na siebie kamienie
z przywianych iskier tylko kłosy puste
w noc naznaczoną wichrem i pożarem
czerwony księżyc zgasł nad jeruzalem
7.
zanim obwieszczą krzemowe zwycięstwo
pora boskiego adoptować syna
zlepić na obraz i na podobieństwo
ojczymem człowiek macochą pustynia
tyle pamięci ile piachu w chmurze
i tyle piękna ile mamy w sobieską będzie naszym
bogiem
8.
teraz prawdziwej miłości go uczmy
niech się zmiłuje nad nami
choć sztuczny

                  Okno

Wybudowałem zwykły dom.
Dla ciebie i dla dzieci.
W ogrodzie posadziłem klon.
Chroni nas przed zamiecią.
Ofiarowałem kotu piec
Psu budę, by nie moknął.
Diabłu ogarek z kilku świec.
A Panu Bogu okno.
Przez okno wchodzą kot i pies
Do łóżka, po kryjomu,
Kiedy przeczuciem pierwszy śnieg
Przegania liście z klonu.
Po nocy spływa cichy świt
Równym oddechem malca.
Znudzony diabeł szepcząc - cyt!
Opuszcza dom na palcach.
Wybudowałem prosty świat.
Prostszy już być nie może.
Przez okno Bóg zagląda rad.
Lepszego nic nie stworzył.

                 Zaświatem

Rosochatą wierzbinę łęgami do boru
Pomieszkiwał milkliwy diabołek minorum
Z pokutliwą jazgotem babiną ad mortem
On dla niej półkadukiem ona mu półczortem

Tam się ognia wyzbyli i nieba wyrzekli
Jemu piekła nie trzeba bo się baba piekli
Dusza jej opuszczona podziemna niewniebna
Jednakowo aniołom biesom niepotrzebna

Ale tyle ma z życia co sobie powarczy
Aż tu raptem listopad przymrozkiem się zmarszczył
Czy to zmarzła babina czy zmokła bo ścichła
Za to wicher zawodził jak trąby Jerycha

Świt się dźwigał ospale w witrażach gałęzi
W diabołkowych źrenicach bór z bólu się zwęził
Chciał przytulić morduchnę skosmaconą deszczem
Do duszy przemarzniętej a tam tylko przestrzeń

Wiekuistość na drogę jak próchno w tobołek
Wziął w pustce i zaświatem rozwiał się diabołek   

                         Puste miejsce

w którą stronę nie spojrzysz tam płaski widnokrąg
mógłbyś góry przenosić ale nie wiesz dokąd
budujesz małą tratwę bo deszcze spaść mogą
a mógłbyś kończyć arkę gdybyś miał dla kogo
jakbyś teraz się ruszył zdążysz przed północą
zapalić lampę w oknie ale nie masz po co
nawet gdyby kto dostrzegł i tak nie zawita
nie przyniesie nowiny o drogę nie spyta
było kiedyś trzech mędrców dziś kości ich w stepie
zresztą po co ci mędrcy wszystko wiesz najlepiej
bóg się rodzi w wigilię potem można tłusto
drzwi zamknięte przy stole puste miejsce puste

PAN PIÓRKO I HAIKU

pan piórko
nigdy nie był w japonii
tytułem rekompensaty dostał na wychowanie
szczenię szpica japońskiego
puszystą kulkę
wymagającą całodobowej troski
nie mając czasu na wiersze
zapamiętuje obserwacje
światłocień
w kałuży słońca
biały psiak
w haiku miał być też kos
ale z nadmiaru szczęścia
się nie zmieścił

PAN PIÓRKO PRÓBUJE ODROSNĄĆ

zdaniem pana piórko
wszystkie pasje biorą się z jednej
gdyby przyrównać do drzewa
pasja życia jest pniem
z którego wyrastają
ciekawość zachwyt sztuka
dalej są mniejsze gałązki
a na nich liście
dojrzałe wiersze szumią latem
jesień jest rozczarowaniem
zima bolesnym nigdy
ale wystarczy
usłyszeć powracające gęsi
żeby uwierzyć pąkom
teraz pan piórko sięga
po vivaldiego i griega
na odrastanie
liści

PAN PIÓRKO SIĘ SPIERA

nie ma nic
pewnego
kosmos jest
bębnem pralki
wirującym szybciej
niż wolna wola
myśli
pan piórko
spierając się
z każdym obrotem ziemi
wątpliwości
rzuca na wiatr
łapie się na tym
że wierzy
w różne modele wirówek
są stworzone
to pewne

PAN PIÓRKO I STARE ZDJĘCIA

pan piórko
ogląda stare zdjęcia
gdyby wtedy nie tam
albo inaczej gdyby
koło fortuny los
inne ujęcie niż to
rozmazane nieostre
nie pamięta z kim
nie wie jak opisać
jest poruszony

PAN PIÓRKO OBSERWUJE MIKROKOSMOS

według wirusów
coś się szykuje
bakterie są przerażone
atomy póki co
luzik
ciekawe kiedy
wybuchną

PAN PIÓRKO I PODWÓJNY PATRIOTYZM

pan piórko
urodził się w kraju
gdzie większość obchodzonych rocznic
jest powodem do kondolencji
nie musi ruszać się z miejsca
ani zmieniać paszportu
żeby być obywatelem
dwóch odrębnych historii
swego narodu
prawie wszystko jest tu podwójne
patriotyzm
dwa kolory flagi
nawet jan paweł drugi
i tylko bliźniak absurdalnie
pojedynczy

                                                                                                    ВОЗВРАТ